Stille vennoot van een commanditaire vennootschap, aansprakelijk?

Een onderneming exploiteren kan in diverse rechtsvormen. De bekendste
zijn de eenmanszaak, vennootschap onder firma en de BV. Een minder
bekende is de CV, oftewel de commanditaire vennootschap. Net als bij de
vennootschap onder firma kent de CV meerdere vennoten. Het verschil met
de vennootschap onder firma is dat dit niet dezelfde soort vennoten zijn
zoals bij de vennootschap onder firma. Bij een CV heb je enerzijds de
zogenoemde beherende vennoot en anderzijds de commanditaire vennoot,
oftewel de stille vennoot. Het verschil in naamgeving zegt het al: de
beherend vennoot bestuurt en exploiteert de onderneming (waar in een vof
alle vennoten dit doen), de stille vennoot blijft achter de schermen en
fungeert als geldverstrekker.

Aansprakelijkheid stille vennoot

Een beherend vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor alle aangegane
schulden van de CV. Een stille vennoot is in beginsel níet aansprakelijk
voor de schulden van de CV die boven de hoogte van zijn kapitaalinbreng
uitkomen. Dit is anders indien de stille vennoot zogenaamde daden van
beheer verricht of voor de CV werkzaam is, hij overtreedt dan het
beheersverbod. De stille vennoot is dan net als de beherend vennoot
aansprakelijk voor alle schulden en verbintenissen van de CV.

Geruime tijd werd dit beheersverbod strikt gehanteerd. In 1943 heeft
de Hoge Raad geoordeeld dat al sprake is van overtreding van het
beheersverbod als de stille vennoot één overeenkomst namens de CV
ondertekent. Voor overtreding van het verbod was niet relevant of de
wederpartij op de hoogte was van het feit dat hij met een stille vennoot
te maken had. Dus zelfs als de wederpartij wist dat hij te maken had
met een stille vennoot, was de stille vennoot hoofdelijk aansprakelijk.

In haar uitspraak van 29 mei jl. is de Hoge Raad een minder strikte
weg ingeslagen. De Hoge Raad stelt voorop dat de sanctie van hoofdelijke
aansprakelijkheid een tweeledig doel heeft. Enerzijds: voorkomen dat
een stille vennoot ten name van de vennootschap aan het handelsverkeer
deelneemt alsof hij beherend vennoot is en op die manier misbruik maakt
van de bescherming die hij geniet als stille vennoot; anderzijds: derden
kunnen door het optreden van een stille vennoot in de veronderstelling
komen te verkeren dat zij van doen hebben met een beherend vennoot, die
met zijn gehele vermogen instaat voor de nakoming van de verbintenissen
van de vennootschap. De Hoge Raad overweegt vervolgens dat de sanctie op
overtreding van het beheersverbod wel zeer ingrijpend en verstrekkend
is. De sanctie is immers volledige hoofdelijke aansprakelijkheid voor
álle verbintenissen van de vennootschap, ook die al bestonden op het
moment dat het beheersverbod werd overtreden. Voor een dergelijke zware
sanctie bestaat volgens de Hoge Raad alleen rechtvaardiging indien deze
in overeenstemming is met de strekking van het beheersverbod. De sanctie
mag bovendien niet in een onevenredige verhouding staan tot de aard en
de ernst van de schending; als schending van het beheersverbod geen
ernstige gevolgen heeft, hoeft er dus ook geen aansprakelijkheid te
zijn. Voorts dient de sanctie achterwege te blijven indien en voor zover
zij door het handelen van de stille vennoot niet of niet ten volle
wordt gerechtvaardigd.

Deze nuancering van de Hoge Raad maakt dat lagere rechters nu de
omstandigheden van het geval in hun oordeel mogen betrekken. Goed
denkbaar is dat als de wederpartij weet dat hij handelt met een stille
vennoot in die hoedanigheid, tot aansprakelijkheid van de stille vennoot
niet gekomen kan worden. Ook zal een rechter kunnen oordelen dat de
aansprakelijkheid beperkt is tot bepaalde verbintenissen van de CV.
Rechters kunnen ook in hun oordeel betrekken of bij derden
redelijkerwijs een onjuiste indruk over de hoedanigheid van de stille
vennoot heeft kunnen ontstaan en of de stille vennoot een verwijt van
zijn handelwijze gemaakt kan worden.

Conclusie

Deze uitspraak van de Hoge Raad beperkt enerzijds de externe
aansprakelijkheid van een stille vennoot, maar kan anderzijds vragen
oproepen over wat een stille vennoot nog net wel kan doen en wat net
niet meer. Uitgangspunt is dat de stille vennoot ervan op de hoogte
behoort te zijn dat hij geen daden van beheer mag verrichten. Bent u
stille vennoot en ondertekent u een overeenkomst voor de vennootschap?
Maak dan aan de wederpartij kenbaar dat u ‘slechts’ stille vennoot bent
en stel op schrift dat u enkel in de hoedanigheid van stille vennoot
handelt en dat de wederpartij hiervan op de hoogte is. Maar ook dan kan
het zijn dat een derde die van deze overeenkomst af weet, maar niet op
de hoogte is van het feit dat de stille vennoot in die hoedanigheid
optrad, voor zijn vordering de stille vennoot aansprakelijk kan houden
als de Cv deze onbetaald laat.

Bent u stille vennoot en wilt u advies over uw handelwijze en welke
risico’s dit eventueel met zich meebrengt? Of bent u schuldeiser van een
CV en wilt u advies over het wel of niet nemen van actie jegens de
stille vennoot? Neem dan gerust contact op met ons kantoor.

 Mr. Rosemarieke van der Voort – sectie ondernemingsrecht – december 2015

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Vestiging Almere​

Versterkerstraat 4B
Postbus 10058
1301 AB Almere

T: 036 5346220 F: 036 5345984
E: advocaten@okkerse-schop.nl

Vestiging Lelystad

Zilverparkkade 6
Postbus 155
8200 AD Lelystad

T: 0320 289888 F: 0320 220155
E: advocaten@okkerse-schop.nl

Okkerse & Schop Advocaten maakt voor deze website gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. Cookies zijn kleine digitale tekstbestanden die in de browser worden geplaatst bij het bezoek aan een website. Okkerse & Schop Advocaten gebruikt functionele cookies om de website naar behoren te laten functioneren. Analytische cookies worden gebruikt om het websitegebruik te analyseren en de website te verbeteren. Met het gebruik van functionele cookies en analytische cookies worden geen persoonsgegevens verwerkt. U kunt uw cookievoorkeuren op ieder moment aanpassen door de instellingen van de browser te wijzigen. Raadpleeg ons privacy- en cookie statement voor meer informatie.