Scheiden? Vergeet het pensioen niet

Als u gaat scheiden moeten er veel juridische zaken geregeld worden: zaken rondom de kinderen (zorgverdeling, kinderalimentatie), de financiën (alimentatie) en verdeling van de gemeenschap van goederen of afwikkeling van de huwelijksvoorwaarden. Een ander belangrijk punt is het pensioen.

Vaak wordt tijdens het huwelijk ouderdomspensioen en nabestaandenpensioen voor de partner (hierna kortweg ‘partnerpensioen’) opgebouwd, meestal via de werkgever. Het ouderdomspensioen voorziet in een uitkering na de pensioengerechtigde leeftijd van de werknemer, het partnerpensioen ziet op een uitkering voor de echtgenoot van de werknemer die overlijdt.

Deze pensioenen vallen niet in een eventuele gemeenschap van goederen, maar in het kader van de echtscheiding moet er wel een regeling voor worden getroffen tenzij de huwelijksvoorwaarden iets anders zeggen. Vaak wordt afgesproken dat het ouderdomspensioen wordt verevend, hetgeen ‘verdeeld’ betekent.

Het idee achter deze verdeling is dat tijdens het huwelijk een deel van het inkomen werd gereserveerd voor pensioen en dat er dus minder inkomen te besteden was. Daarom wordt het meestal redelijk geacht om het gereserveerde inkomen na echtscheiding te delen.

In het stuk hieronder wordt steeds gesproken over een werknemer en de ex-echtgenoot. In een klassieke kostwinner situatie is de werknemer dan de man en de ex-echtgenote de vrouw. Als beide echtgenoten werken, geldt onderstaande over en weer.

Ouderdomspensioen
Het ouderdomspensioen wordt opgebouwd door een werknemer. Bij een echtscheiding heeft de ex-echtgenoot van de werknemer recht op verevening van het ouderdomspensioen dat is opgebouwd vanaf de datum van het huwelijk tot aan de datum van de echtscheiding. Dit recht op verevening houdt in dat de pensioenuitvoerder vanaf de datum dat de werknemer de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, een deel van het pensioen (de helft van het opgebouwde pensioen tijdens het huwelijk) rechtstreeks moet overmaken aan de ex-echtgenoot, onder de voorwaarden die ook gelden voor de werknemer. Daarbij is belangrijk op te merken dat het hele opgebouwde ouderdomspensioen in geval van verevening intact blijft (één pot), maar de uitkering aan twee personen wordt gedaan. De ex-echtgenoot volgt voor wat betreft het ouderdomspensioen in alles de werknemer. Gevolg 1: op het moment dat de werknemer overlijdt, vervalt voor hem of haar het recht op uitkering van ouderdomspensioen en dus ook voor de ex-echtgenoot. Gevolg 2: stel dat de ex-echtgenoot eerder overlijdt, dan krijgt de werknemer zijn volledige ouderdomspensioen van de pensioenuitvoerder uitgekeerd omdat het pensioen intact is gebleven en niet langer aan twee personen uitgekeerd hoeft te worden.

Om te zorgen dat dit recht op de standaardverevening ontstaat moet binnen twee jaar na de inschrijving van de echtscheiding een formulier aan de pensioenuitvoerder worden toegestuurd. Dit formulier is te vinden op de site van de Rijksoverheid (http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/formulieren/2014/04/11/formulier-mededeling-van-scheiding-in-verband-met-verdeling-van-ouderdomspensioen.html). Op die pagina vindt u ook de brochure van het ministerie die gaat over de verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding.

In overleg kunnen andere afspraken over het ouderdomspensioen worden gemaakt:

• van het recht op verevening kan volledig worden afgezien met als gevolg dat ieder het eigen opgebouwde ouderdomspensioen behoudt;

• in plaats van de standaardverevening kan afgesproken worden om een ander percentage van het ouderdomspensioen te verevenen of het ouderdomspensioen dat in een andere periode is opgebouwd;

• afgesproken kan worden het recht op uitbetaling van het ouderdomspensioen én het partnerpensioen om te zetten in een eigen zelfstandig recht voor de echtgenoot van de werknemer jegens de pensioenuitvoerder (conversie). De pensioenuitvoerder moet daarmee wel akkoord gaan en de pensioenuitvoerder moet ook op de hoogte gesteld worden van de afspraak. Het recht op ouderdoms- en partnerpensioen wordt als het ware bij de pensioenuitvoerder gesplitst en er ontstaan twee potjes, één op naam van iedere echtgenoot. Daarmee verdwijnt de afhankelijkheid die wel blijft bestaan bij de standaardverevening. In geval van overlijden van de werknemer behoudt de ex-echtgenoot de aanspraak op het eigen pensioen (vanaf de eigen pensioengerechtigde leeftijd). Overlijdt de ex-echtgenoot eerder dan krijgt de werknemer geen pensioen terug. Conversie kan bijvoorbeeld interessant zijn als er een groot leeftijdsverschil is: als de werknemer met pensioen gaat, heeft de ex-echtgenoot wellicht nog geen behoefte aan een pensioenuitkering maar pas op een later moment, als de werknemer misschien al is overleden. Indien u geïnteresseerd bent in deze optie dient u altijd contact op te nemen met de pensioenuitvoerder om te kijken wat de precieze gevolgen van conversie in uw situatie zijn en of dat voor- of nadelig is.

Partnerpensioen
Partnerpensioen ziet zoals aangegeven op een uitkering voor de echtgenoot na overlijden van de werknemer. Door de echtscheiding krijgt de ex-echtgenoot van de werknemer een eigen aanspraak jegens de pensioenuitvoerder op dit partnerpensioen (dat vanaf dan bijzonder partnerpensioen wordt genoemd), mits de pensioenregeling voorziet in een partnerpensioen op opbouwbasis (vergelijkbaar met een spaarverzekering, er is dan echt geld gereserveerd). Voorziet de pensioenregeling in partnerpensioen op risicobasis dan bestaat er geen recht op bijzonder nabestaandenpensioen na scheiding. (Partnerpensioen op risicobasis is vergelijkbaar met een glasverzekering: pas als er een bal door de ruit gaat, bestaat recht op uitkering. Voor het partnerpensioen geldt: alleen op het moment dat de werknemer getrouwd is op het moment dat hij overlijdt, bestaat recht op uitkering.)

Het partnerpensioen waar de ex-echtgenoot aanspraak op kan maken, ziet op het partnerpensioen dat vanaf de ingangsdatum van de pensioenvoorziening is opgebouwd tot aan de datum van de inschrijving van de echtscheiding. Het omvat dus ook het partnerpensioen dat vóór het huwelijk is opgebouwd. Stel dat de werknemer na de echtscheiding een nieuwe partner krijgt, dan krijgt deze nieuwe partner een aanspraak op partnerpensioen vanaf de datum van het nieuwe huwelijk, geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract. Dat kan een reden zijn om in overleg af te wijken van de hoofdregel dat de eerste ex-echtgenoot een aanspraak krijgt op het partnerpensioen. De pensioenuitvoerder moet daar wel mee akkoord gaan.

Andere mogelijkheden om af te wijken van de hoofdregel zijn:

• u wilt het partnerpensioen inwisselen voor ouderdomspensioen;

• u ziet nu al reden om het partnerpensioen af te staan aan de eerdere of latere partner van de werknemer;

• u wilt helemaal afzien van het recht op partnerpensioen.

Ook deze afwijkingen dienen altijd met de pensioenuitvoerder besproken te worden.

Informatie over pensioen
Omdat de pensioenuitvoerders op de hoogte gesteld moeten worden, moet u wel weten waar uw ex-echtgenoot pensioen heeft opgebouwd. Die informatie is te vinden op www.mijnpensioenoverzicht.nl, waar ingelogd moet worden met DigID. Het is mogelijk om in een procedure te vragen om deze informatie te verstrekken als de andere echtgenoot niet vrijwillig bereid is deze informatie te geven.

Andere situaties
Een ondernemer bouwt vaak in eigen beheer pensioen op. Ook dat ouderdomspensioen dient verdeeld te worden en het deel van de ex-echtgenoot dient in beginsel buiten het bereik van de ondernemer te worden gebracht. We schreven daar al eerder over op onze website. Voor mensen die samenwonen geldt dat zij in hun samenlevingscontract moeten nakijken of zij aanspraak kunnen maken op (partner)pensioen dan wel dit moeten informeren bij de pensioenuitvoerder.

Heeft u vragen die te maken hebben met pensioen en echtscheiding of met een ander onderwerp zoals alimentatie, verdeling of afwikkeling huwelijksvoorwaarden, als zelfstandig ondernemer of als werknemer, neemt u dan contact op met Marleen Falkena (voor cliënten in Lelystad) of Sylvia Raphael (voor cliënten in Almere).

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Vestiging Almere​

Versterkerstraat 4B
Postbus 10058
1301 AB Almere

T: 036 5346220 F: 036 5345984
E: advocaten@okkerse-schop.nl

Vestiging Lelystad

Zilverparkkade 6
Postbus 155
8200 AD Lelystad

T: 0320 289888 F: 0320 220155
E: advocaten@okkerse-schop.nl

Okkerse & Schop Advocaten maakt voor deze website gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. Cookies zijn kleine digitale tekstbestanden die in de browser worden geplaatst bij het bezoek aan een website. Okkerse & Schop Advocaten gebruikt functionele cookies om de website naar behoren te laten functioneren. Analytische cookies worden gebruikt om het websitegebruik te analyseren en de website te verbeteren. Met het gebruik van functionele cookies en analytische cookies worden geen persoonsgegevens verwerkt. U kunt uw cookievoorkeuren op ieder moment aanpassen door de instellingen van de browser te wijzigen. Raadpleeg ons privacy- en cookie statement voor meer informatie.